Author: admin

Zalecenia dietetyczne u kobiet z zespo艂em policystycznych jajnik贸w (PCOS)

 

Co to jest zesp贸艂 policystycznych jajnik贸w ?

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Zesp贸艂 policystycznych jajnik贸w (PCOS- z ang. polycystic ovary syndrome) jest uwa偶any za najcz臋艣ciej wyst臋puj膮ce schorzenie na tle endokrynologicznym pojawiaj膮ce si臋 u kobiet w wieku rozrodczym. Zaburzenia hormonalne wywo艂ane nieprawid艂owo艣ciami funkcji jajnik贸w manifestuj膮 si臋 objawami typowymi dla nadmiaru hormon贸w androgenowych: tr膮dzikiem, t艂ust膮 cer膮, przerzedzeniem w艂os贸w na g艂owie, hirsutyzmem, nadwag膮 lub oty艂o艣ci膮. Powszechnym symptomem wyst臋puj膮cym w PCOS jest niep艂odno艣膰, kt贸ra wi膮偶e si臋 z nieregularnymi cyklami miesi臋cznymi, zaburzeniami owulacji. Objawy zespo艂u policystycznych jajnik贸w聽 mog膮 wp艂ywa膰 na kondycj臋 psychiczn膮 oraz samoocen臋聽 kobiet.

 

Oty艂o艣膰 u kobiet z PCOS.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Oty艂o艣膰 stwierdza si臋 u oko艂o 50% kobiet z PCOS, najcz臋艣ciej jest to oty艂o艣膰 wisceralna (brzuszna) z podwy偶szonym wska藕nikiem WHR. Oty艂o艣膰 w艣r贸d m艂odych kobiet mo偶e przynosi膰 skutki w dalszych etapach 偶ycia takie jak: nieprawid艂owe cykle miesi膮czkowe, cykle bezowulacyjne oraz niemo偶no艣膰 zaj艣cia w ci膮偶臋. Oty艂o艣膰 brzuszna (trzewna, androidalna), kt贸ra najcz臋艣ciej wyst臋puje u kobiet z PCOS, ma znaczny wp艂yw na p艂odno艣膰, poniewa偶 tkanka t艂uszczowa oddzia艂uje na hormony p艂ciowe. Wyst臋puj膮ca w艣r贸d kobiet z PCOS insulinooporno艣膰, hiperinsulinomia oraz upo艣ledzona tolerancja glukozy powoduje, i偶 nale偶y wprowadzi膰 u pacjent贸w diet臋 ubogoenergetyczn膮 (je偶eli pacjentka ma nadwag臋 lub oty艂o艣膰), bogat膮 w b艂onnik oraz zaleci膰 zwi臋kszenie aktywno艣ci fizycznej. Korzystne wydaje si臋 tak偶e stosowanie produkt贸w o niskim indeksie glikemicznym (IG) ze wzgl臋du na to, 偶e zmniejszaj膮 one glikemie oraz insulinemie.

 

W臋glowodany 鈥 najistotniejszy element w dietoterapii.

W臋glowodany maj膮 najistotniejszy wp艂yw na poziom glukozy w krwiobiegu co jest istotne u kobiet z PCOS. W臋glowodany 艂atwo przyswajalne (o wysokim IG) takie jak: ry偶, makaron, bia艂e pieczywo, s艂odycze, s艂odzone p艂atki 艣niadaniowe, cukier, dos艂adzane napoje, powoduj膮 zaburzenia r贸wnowagi hormon贸w, kt贸re s膮 odpowiedzialne za p艂odno艣膰. Produkty o wysokim IG blokuj膮 wytwarzanie SHBG, w efekcie we krwi zaczynaj膮 dominowa膰 g艂贸wnie hormony androgenowe, co skutkuje hirsutyzmem, tr膮dzikiem, zaburzeniami cyklu menstruacyjnego, niep艂odno艣ci膮.

Dieta kobiet z PCOS powinna zatem obfitowa膰 w w臋glowodany z艂o偶one, charakteryzuj膮ce si臋 niskim IG, produkty te powinny by膰 nisko przetworzone, zawiera膰 du偶e ilo艣ci b艂onnika pokarmowego.

 

Bia艂ko w diecie.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Pojawia si臋 coraz wi臋cej prac na temat roli spo偶ywanego bia艂ka na p艂odno艣膰 w艣r贸d kobiet. Okazuje si臋 i偶 osoby spo偶ywaj膮ce du偶e ilo艣ci bia艂ka zwierz臋cego, a ma艂e ro艣linnego, maj膮 wi臋ksze predyspozycje do wyst膮pienia niep艂odno艣ci. Ponadto, badania dowodz膮, i偶聽 bia艂ko zwierz臋ce w postaci ryb lub jaj nie ma wp艂ywu na owulacje, natomiast聽 mi臋so czerwone oraz drobiowe mo偶e by膰 czynnikiem sprawczym pojawienia si臋 niep艂odno艣ci a偶 w 32%.聽

Odt艂uszczone produkty mleczne nie s膮 korzystne dla kobiet z PCOS, mimo i偶 wydawa艂oby si臋, 偶e ze wzgl臋du na nadwag臋 i oty艂o艣膰 cz臋sto wyst臋puj膮c膮 w艣r贸d kobiet z tym schorzeniem b臋d膮 wskazane w diecie. Produkty mleczne o obni偶onej zawarto艣ci t艂uszczu podczas proces贸w technologicznym kt贸rym s膮 poddawane zostaj膮 zmienione pod wzgl臋dem zawarto艣ci hormon贸w. Wzrasta w nich poziom hormon贸w androgenowych, kosztem 偶e艅skich hormon贸w p艂ciowych (estrogen, progesteron). Witamina D, kt贸ra jest witamin膮 o dzia艂aniu hormonalnym, oddzia艂uj膮c膮 na p艂odno艣膰, wyst臋puje w produktach odt艂uszczonych w mniejszej ilo艣ci, co nie jest po偶膮dane w terapii PCOS.聽

 

Zalecane i przeciwwskazane t艂uszcze w zespole policystycznych jajnik贸w.

Nasycone kwasy t艂uszczowe mog膮 spowodowa膰 wi臋ksz膮 zapadalno艣膰 na mia偶d偶yc臋, nowotw贸r okr臋偶nicy czy sutka. Najbardziej niebezpieczne s膮 izomery trans kwas贸w t艂uszczowych, kt贸re znajdziemy w twardych margarynach, Fast-foodach, frytkach, s艂odyczach, s艂onych przek膮skach. Izomery trans kwas贸w t艂uszczowych maj膮 niesprzyjaj膮cy wp艂yw na p艂odno艣膰 w贸wczas gdy kwasy t艂uszczowe cis sprzyjaj膮 dietoterapii zespo艂u policystycznych jajnik贸w. Kobiety z PCOS powinny szczeg贸lnie w swojej diecie uwzgl臋dni膰 oliw臋 z oliwek, olej rzepakowy oraz margaryny mi臋kkie, kt贸re zawieraj膮 w swoim sk艂adzie jednonienasycone kwasy t艂uszczowe.

 

Technika przygotowania potraw.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Istotny jest tak偶e spos贸b obr贸bki cieplnej. Potrawy spo偶ywane przez kobiety

z PCOS powinny by膰 g艂贸wnie gotowane w widzie i na parze lub pieczone w folii/ pergaminie, duszone bez dodatku t艂uszczu natomiast nale偶a艂by unika膰 potraw sma偶onych tradycyjnie, pieczonych z dodatkiem t艂uszczu. Zupy i gor膮ce sosy nie powinny zawiera膰 zasma偶ek, 艣mietany, nie powinny tak偶e by膰 przygotowywane na wywarach t艂ustych mi臋s. Warzywa i owoce zaleca si臋 g艂贸wnie w formie surowej ( sur贸wki, sa艂atki) ze wzgl臋du na zawart膮 w nich du偶膮 ilo艣膰 b艂onnika oraz witamin, kt贸rych owoce

i warzywa zawieraj膮 najwi臋cej w formie nieprzetworzonej.聽聽聽聽聽

 

Istotne witaminy i sk艂adniki mineralne w dietoterapii schorzenia.

 

Witamina A odgrywa znacz膮 rol臋 w terapii PCOS, poniewa偶 blokuje powstawanie zaka偶e艅 dr贸g moczowych, dr贸g rodnych, sk贸ry oraz zapobiega rogowaceniu sk贸ry. Ma znaczenie w procesach rozrodu wp艂ywaj膮c na rozw贸j 艂o偶yska, a tak偶e na wzrost zarodka i jego poprawny rozw贸j.

Kobalamina (witamina B12) uczestniczy w tworzeniu DNA wraz z kwasem foliowym, dzi臋ki czemu mo偶liwe jest prawid艂owe zagnie偶d偶enie zarodka natomiast niedostateczne st臋偶enie witaminy B12 mo偶e grozi膰 niemo偶no艣ci膮 zaj艣cia w ci膮偶e lub poronieniem.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 Warto zadba膰 r贸wnie偶 o odpowiedni poziom witaminy E w diecie pacjentki, poniewa偶 badania dowodz膮, i偶 niedobory tej witaminy wi膮偶膮 si臋 z nieprawid艂owymi owulacjami Ponadto bierze ona udzia艂 w procesach rozrodu.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 聽Nale偶y tak偶e zadba膰 o prawid艂owy poziom kwasu foliowego w diecie kobiet, kt贸rych celem leczenia jest zaj艣cie w ci膮偶e, poniewa偶 odpowiednia jego poda偶 redukuje mo偶liwo艣膰 wyst膮pienia wad cewy nerwowej u dzieci oraz聽 minimalizuje prawdopodobie艅stwo wyst膮pienia nieregularnych owulacji/ braku owulacji.

聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽聽 PCOS niesie za sob膮 liczne schorzenia wt贸rne (cukrzyca, nadci艣nienie, hiperlipidemia, choroby serca), kt贸re mog膮 wyst膮pi膰 u pacjentki i w贸wczas nale偶a艂oby dostosowa膰 odpowiedni膮 diet臋 w wyst臋puj膮cych chorobach wsp贸艂istniej膮cych.

 

Bibliografia:

1.Ska艂ba P.,聽 D膮bkowska-Hu膰 A. 鈥 聽Metaboliczne aspekty zespo艂u policystycznych jajnik贸w (PCOS)鈥 Endokrynologia Polska 2005; 6(56): 960-963

2.Wickiewicz D., Zimmer M. 鈥濷ty艂o艣膰 a problem niep艂odno艣ci u kobiet鈥 Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 1, zeszyt 2, 138-140, 2008

3.Hajduk M.鈥 Wp艂yw masy cia艂a na p艂odno艣膰 u kobiet鈥 Endocrinology, Obesity and Metabolic Disorders 2012, vol.8, No 3, 93-97

4.Br臋bowicz G. 鈥 Po艂o偶nictwo i ginekologia鈥 tom2聽 Polski Zwi膮zek Wydawnictw Lekarskich s.705- 710

5.P艂oszy艅ski A., Sobiczewski W., Puchalski W., Koprowski A., Mielnik J., Rynkiewicz A. 鈥濪iurnal Blood Pressure Profile In Premenopausal Women with Polycystic Ovary Syndrome (PCOS) Diagnosed In Reproduktive period.鈥 Arterial Hypertension 2001, vol.5, no 1, pages 39-46

6.Hajduk M. 鈥濿p艂yw wybranych sk艂adnik贸w pokarmowych na funkcjonowanie uk艂adu rozrodczego u kobiet鈥 Endokrynologia, Oty艂o艣膰 i Zaburzenia Przemiany Materii 2013, tom 9, nr1

7.Szydlarska D., Grzesiuk W., Bar- Andziak E. 鈥淜ontrowersje wok贸艂 patogenezy zespo艂u policystycznych jajnik贸w鈥 Endokrynologia, Oty艂o艣膰 i Zaburzenia Przemiany Materii 2010, tom6, nr 3 s141-146

 

Notka o autorze:

Sylwia Rozenkop 鈥 absolwenta i zarazem studentka wydzia艂u Nauk o 呕ywno艣ci i 呕ywieniu Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. Prowadzi Poradni臋 Dietetyczn膮 鈥濨ALANCE鈥.